اهمیت صبحانه در طب اسلامی و روایات / لاغری و تناسب اندام با صبحانه

اهمیت صبحانه در طب اسلامی و روایات / لاغری و تناسب اندام با صبحانه

تعداد وعده‌های غذایی و نهی از فروگذاری هر یک از آنها در علوم تغذیه امروزی به تحقیق رسیده و حتی آنها که قصد کم کردن وزن و لاغری دارند از حذف هر یک از آنها بازداشته می‌شوند و آیه ۶۲ سوره مریم «وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِیهَا بُکْرَهً وَ عَشِیًّا: و آنان، صبحگاهان و شامگاهان، روزىِ ویژه خویش را دارند» تاکید قرآن بر این واقعیت علمی است که در احادیث مختلف نیز از واگذاری این دو وعده نهی شده‌ است.

امام على علیه السلام در ضرورت تناول صبحانه و شام می‌فرمایند: هر که جاودانگى مى‌خواهد و البتّه براى غیر خدا جاودانگى‌اى نیست باید چاشت را زود بخورد، شام را دیرتر بخورد(۱) و منظور از دیرتر خوردن در این روایت، خوردن پس از تاریک شدن شب است.

امام صادق علیه السلام می‌فرماید: چون نماز صبح را خواندى، پاره نانى بخور تا با آن، دهان خویش را خوش‌بو سازى، حرارت خود را فرو بنشانى، دندان‌هایت را استوار سازى‌، لثه‌ات را استحکام بخشى، روزىِ خویش را به چنگ آورى و خوى خود را نکو سازى.(۲)

و در جای دیگر می‌فرمایند: مؤمن را بایسته است که تا غذا نخورده، از خانه بیرون نرود چرا که این کار به او استوارىِ بیشتر مى‌دهد.(۳)

وعده صبحانه و شام در آموزه‌‌های طب سنتی از اهمیت مضاعفی در حفظ سلامتی و تندرستی برخوردار هستند و ترک این ۲ وعده غذایی کلیدی در رژیم غذایی روزانه می‌تواند عوارض و پیامد‌های وخیمی را در پی داشته باشد.

به برخی از عوارض نخوردن وعده صبحانه اشاره شده است:

ــ پوکی استخوان‌ها

ــ چاقی مفرط

ــ دیابت در سنین بالا

ــ کوتاهی قد در کودکان

ــ ریزش موها و ابروها

ــ ضعف فرایند گوارش

ــ خشکی پوست

ــ مشکلات تیروییدی.

متخصصان تغذیه دانشگاه «Edith Cowan» به این نتیجه رسیده‌اند افرادی که روز خود را با صبحانه‌ای سالم شروع می‌کنند تغذیه سالم‌تری دارند.

صبحانه برای تحریک سوخت و ساز بدن

اگر دوباره همان مثال اجاق را در نظر بگیریم یا اینکه بدن را به یک ماشین تشبیه کنیم، صبحانه همان بنزین است و صرف نظر کردن از آن اختلالاتی در عملکرد این ماشین خواهد داشت.

نتایج پژوهش‌های دانشگاه هاروارد نشان می‌دهد افرادی که از صبحانه صرف‌نظر می‌کنند علاوه بر اینکه از دریافت میزان زیادی ویتامین و مواد مغذی ضروری مانند فیبرها محروم می‌مانند، متابولیسم یا همان سوخت ساز بدنشان نیز در وضعیت شبانه قرار می‌گیرد. یعنی استارت سوخت و ساز زده نمی‌شود و بدن مجبور می‌شود تمام روز را به حالت ناشتا سپری کند. این وضعیت به نفع بدن نخواهد بود.

صبحانه برای تنظیم قند خون بدن

صرف نظر کردن از صبحانه، ارتباط زیادی با اشتها دارد. نخوردن صبحانه باعث کاهش تدریجی قند خون می‌شود و این مسئله فرد را بیشتر به سمت ریزه‌خواری به خصوص خوردن شیرینی‌جات می‌کشاند. همین مسئله نیز دزد انرژی است. محققان دانشگاه ناتینگهام ثابت کرده‌اند افرادی که صبحانه نمی‌خورند در طول روز میل بیشتری به خوردن غذاهای شیرین و چرب دارند. این مسئله نیز میزان انرژی را کاهش می‌دهد.

نتایج بررسی‌های همین محققان نشان می‌دهد افرادی که از مصرف صبحانه صرف‌نظر می‌کنند، مواد غذایی ناسالم‌تری را برای مصرف انتخاب می‌کنند و در وعده ناهار نیز حجم بیشتری غذا می‌خورند؛ یعنی بیشتر از افرادی که صبحشان را با خوردن صبحانه آغاز کرده‌اند.

صبحانه چگونه زمینه لاغری را فراهم می‌سازد؟

محققان معتقدند افرادی که صبحانه نمی‌خورند چاق‌تر هستند. محققان مایوکلینیک به این نتیجه رسیده‌اند افرادی که از خیر صبحانه می‌گذرند به سمت مصرف مواد غذایی پرکالری‌تر و پرحجم‌تر می‌روند و در نتیجه زمینه چاقی آنها فراهم می‌شود.

به گفته محققان، این افراد مواد غذایی سرشار از کالری، چربی‌های ترانس و قند بیشتری مصرف می‌کنند تا با سرعت بیشتری گرسنگی آنها را برطرف کند. این افراد معمولا از مشتری‌های دائم فست فودها و قنادی‌ها هستند و همین مسئله در عملکرد انسولین اختلال ایجاد کرده و وضعیت ذخیره چربی در بدن را تشدید می‌کند.